Udar słoneczny – objawy i pierwsza pomoc nie tylko na plaży

Udar słoneczny – objawy i pierwsza pomoc nie tylko na plaży

Sezon wakacyjny to, poza czasem aktywnego wypoczynku czas upałów, które mogą nieść całkiem realne zagrożenie dla Twojego zdrowia. Naukowcy alarmują, że do końca XXI wieku liczba zgonów z powodu wysokiej temperatury może wzrosnąć o 5400 procent. Jakie są objawy udaru słonecznego? Jak ustrzec się przed tym “palącym” zagrożeniem i miło spędzić urlop?

Czym właściwie jest udar słoneczny?

Jest to sytuacja, w której na skutek działania promieni słonecznych Twój organizm przegrzewa się i nie jest w stanie się samodzielnie schłodzić. Może Ci się to przytrafić, gdy zaśniesz na plaży w upalny dzień. Szczególnie niebezpieczne jest przegrzanie głowy i karku. Szerszym pojęciem jest udar cieplny. Objawy pojawiają się, gdy na dworze jest gorąco, a Twój organizm często dodatkowo produkuje ciepło, np. w czasie biegu czy górskiej wędrówki w upalny dzień.

Jakie są objawy udaru słonecznego?

Po czym rozpoznasz, że to udar cieplny? Objawy mogą być od błahych do bardzo intensywnych. Zanim dojdzie do udaru cieplnego, Twój organizm przechodzi przez łagodniejsze fazy wzrostu temperatury. Część z nich znasz pewnie z własnego doświadczenia.

U osób wykonujących wysiłek fizyczny najpierw pojawiają się “kurcze cieplne”. Są to skurcze mięśni brzucha lub nóg i rąk. Mogą do nich dołączyć: uczucie zmęczenia, nudności, wymioty oraz ból i zawroty głowy. Ten stan nazywa się “osłabieniem cieplnym”.

Udar słoneczny – objawy. Po jakim czasie się pojawiają?

Przegrzanie od udaru dzieli często niewiele czasu. Ostatnią fazą przegrzania jest pełny udar słoneczny. Objawy udaru mogą się pojawić nagle i są bardzo niepokojące. Chora osoba może mieć wtedy przyspieszony puls i oddech oraz niskie ciśnienie. Często traci świadomość, a nawet przytomność. Jej skóra jest zwykle początkowo spocona, a w cięższych przypadkach rozpalona i czerwona.

Czynniki ryzyka – kiedy szczególnie uważać?

Na udar cieplny narażone są wszystkie osoby, których organizm ma mniejszą zdolność do termoregulacji. Szczególnie uważać powinny osoby starsze (powyżej 75 roku życia) i dzieci (im młodsze, tym bardziej).

Przegrzaniu organizmu sprzyjają też:

  • przewlekłe choroby krążenia (np. choroba wieńcowa, nadciśnienie),
  • płuc (np. astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc) i nerek,
  • cukrzyca,
  • choroby umysłowe,
  • nadużywanie alkoholu,
  • niedowaga lub nadwaga,
  • choroby przebiegające z gorączką,
  • niektóre leki (zwłaszcza przeciwalergiczne, moczopędne, beta-blokery i leki antypsychotyczne).

Wyjeżdżając na egzotyczne wakacje, zwróć uwagę na to, czy Ty lub Twoi bliscy przypadkiem nie zaliczacie się do którejś z tych grup. Taka informacja pomoże Ci lepiej zadbać o siebie i rodzinę.

Jak uniknąć udaru cieplnego?

Ciężki udar cieplny to naprawdę poważny stan zagrożenia życia! Łatwiej go unikniesz, gdy będziesz pamiętać, że optymalna temperatura Twojego ciała zależy od trzech rzeczy: ciepła, które samo produkuje, naturalnych i sztucznych sposobów jego chłodzenia oraz warunków środowiska.

Unikaj więc (szczególnie w lecie) wysiłku fizycznego ponad swoje możliwości oraz ubierania się w nieprzewiewne, ciemne stroje. Pij nawet 3-4 litry wody w czasie upałów, używaj w pomieszczeniach wiatraków i klimatyzacji. Wszystko to może zmniejszyć objawy udaru słonecznego. Po jakim czasie – w jakich godzinach w ciągu dnia nie należy wychodzić na dwór? Nie przebywaj na słońcu między godziną 11.00 a 15.00 dłużej niż 20-30 minut bez przerwy. Jeśli należysz do którejś z grup wysokiego ryzyka, zrezygnuj w ogóle z wychodzenia z mieszkania w czasie ekstremalnych temperatur.

Czy wiesz, że…

Osoby, które doznały udaru słonecznego, cieplnego czy przegrzania z innego powodu nie powinny być oblewane zimną wodą. Nawet, jeśli może się wydawać, że najlepiej schłodzić je jak najszybciej. Lodowata woda może spowodować drżenie mięśni, które produkują ciepło oraz obkurczenie naczyń krwionośnych w skórze, która odprowadza ciepło przez parowanie. Najlepiej użyj letniej wody o temperaturze kilkunastu stopni.

Udar słoneczny – pierwsza pomoc, która może uratować życie!

Pierwsza pomoc zależy od nasilenia objawów. Gdy pojawiają się kurcze cieplne, wstrzymaj się od dalszego wysiłku, przejdź w chłodniejsze, zacienione miejsce i wypij 2-3 szklanki chłodnych płynów – najlepiej wody. Jeśli dojdzie już do osłabienia cieplnego, postępuj tak, jak przy kurczach cieplnych, ale zachowaj większą czujność. Gdyby nieprzyjemne objawy nie ustępowały lub narastały, konieczne jest leczenie w szpitalu.

W przypadku pełnego udaru cieplnego musisz działać szybko – przeżycie pacjenta zależy od kilku prostych działań:

  1. Zadzwoń pod 999 i wezwij karetkę. Przedstaw się, podaj, gdzie znajduje się pacjent i opisz jego stan. Odpowiedz na dodatkowe pytania dyspozytora i zaczekaj, aż on pierwszy się rozłączy.
  2. Z pomocą innych osób przenieś chorego w zacienione, chłodniejsze miejsce.
  3. Zdejmij z niego zbędną odzież – nawet do bielizny.
  4. Rozpocznij aktywne chłodzenie: skrop pacjenta letnią wodą i wachluj go ubraniami, żeby zapewnić wokół niego ruch powietrza.
  5. Cały czas sprawdzaj, czy pacjent oddycha. Gdyby przestał, rozpocznij sztuczne oddychanie.

To podstawowa wiedza o tym, jak samemu zwalczyć udar słoneczny. Pierwsza pomoc w takich przypadkach jest koniecznością, ponieważ nieleczony udar może grozić poważnymi konsekwencjami. Udanego i bezpiecznego letniego odpoczynku!